10-lecie działania zintegrowanych rynków spot w Europie – historia sukcesu współpracy transgranicznej na wewnętrznym rynku energii elektrycznej

6 lutego 2024 r.: informacja prasowa MCSC

• Jubileusz: po 5. rocznicy powstania jednolitego europejskiego Rynku Dnia Bieżącego (SIDC), która miała miejsce w czerwcu 2023 r., wszyscy Nominowani Operatorzy Rynku Energii Elektrycznej (NEMO) i wszyscy Operatorzy Systemów Przesyłowych (OSP) świętują w tym miesiącu 10-lecie działania jednolitego europejskiego Rynku Dnia Następnego (SDAC).
• Obie platformy usprawniają transgraniczną wymianę energii elektrycznej w – odpowiednio – 27 i 25 krajach, liczących łącznie ponad 440 milionów mieszkańców. W całym roku 2022 platformy te obsłużyły wolumen obrotu wynoszący 1794 TWh.
• Integracja i współpraca rynkowa zwiększają bezpieczeństwo dostaw, generują znaczne korzyści społeczne, promują konkurencję, jednocześnie wspierając dekarbonizację w Europie.

W 2014 r. NEMO i OSP dobrowolnie postanowili oprzeć proces integracji na wcześniej istniejących regionalnych rynkach dnia następnego, stopniowo łącząc poszczególne regiony w Europie za pomocą jednego algorytmu w ramach jednolitego europejskiego Rynku Dnia Następnego. Obecnie obie platformy są urzeczywistnieniem idei integracji – łączą wszystkie europejskie obszary cenowe  przetargowe i zwiększają handel między nimi poprzez alokację zdolności przesyłowych w najbardziej efektywny sposób.

Łączenie rynków ma kluczowe znaczenie dla odporności systemu i stabilności sieci w całej Europie. Dzięki działaniu zintegrowanego rynku możliwe jest skuteczne zarządzanie wahaniami dotyczącymi pogody w produkcji energii odnawialnej oraz ograniczanie ryzyka związanego z bezpieczeństwem dostaw, wynikającego z nieoczekiwanych zakłóceń w dostawach pierwotnych źródeł energii.

Wspólne napędzanie transformacji energetycznej

Transformacja energetyczna sprawia, że rynki są teraz bardziej atrakcyjne niż kiedykolwiek wcześniej. W okresach, w których wiatr nie wieje na północy, zmniejszona produkcja energii z tamtejszych farm wiatrowych może być zwykle kompensowana przez inne zasoby, takie jak energia słoneczna wytwarzana w Europie Południowej. Jest to możliwe, ponieważ sieci i rynki w tych różnych obszarach są w pełni zintegrowane, zarówno fizycznie, poprzez połączenia międzysystemowe, jak i pod względem zasad działania poszczególnych rynków dzięki ich łączeniu. Cosimo Campidoglio, współprzewodniczący Komitetu Sterującego ds. Łączenia Rynków (MCSC), wyjaśnia: „Łączenie rynków energii elektrycznej prowadzi do ogólnoeuropejskiego podziału pracy. Integracja ta będzie miała kluczowe znaczenie dla radzenia sobie z rosnącą złożonością zmian w wytwarzaniu energii odnawialnej na całym kontynencie, związanych z pogodą”.

Na rynkach spot uczestnicy mogą dostosowywać swoje pozycje handlowe niemal w czasie rzeczywistym, zmniejszając własne niezbilansowanie i wspierając bilansowanie całego systemu. Ze względu na rosnące zapotrzebowanie na krótkoterminowe korekty, wynikające z większej penetracji odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym, w ostatnich latach w większości państw członkowskich wzrosły wolumeny obrotu na Rynku Dnia Bieżącego.

Handel jako sposób na zwiększenie odporności systemu energetycznego

Pandemia i niedawny kryzys energetyczny po raz kolejny podkreśliły znaczenie wzajemnych powiązań i współpracy. „Łagodzenie skoków cenowych spowodowanych szczytowym zapotrzebowaniem i/lub niedoborami po stronie podaży było możliwe poprzez pełne wykorzystanie zintegrowanego systemu. Dzięki temu państwa członkowskie stały się bardziej odporne na nieoczekiwane wstrząsy zewnętrzne” – mówi André Estermann, współprzewodniczący Komitetu Sterującego ds. Łączenia Rynków (MCSC). W rezultacie w latach 2019-2022 obroty na Rynku Dnia Bieżącego wzrosły w Europie o około 85%. Często obserwujemy, jak poszczególne kraje w ciągu jednej doby przestawiają się z importu na eksport, co pokazuje znaczenie posiadania zintegrowanych rynków.

Ondřej Máca, współprzewodniczący Komitetu Sterującego ds. Łączenia Rynków (MCSC), dodaje: „Europejscy NEMO i OSP chcieliby wyrazić swoje szczególne podziękowania dla organów regulacyjnych, ministerstw, Komisji Europejskiej i ACER, które wspierały te paneuropejskie projekty od samego początku. Szczególne podziękowania kierujemy również do podmiotów rynkowych, które korzystają z naszych systemów i sprawiają, że rynek każdego dnia przynosi wzrost dobrobytu społecznego wśród końcowych odbiorców”. Europejscy NEMO i OSP będą kontynuować współpracę z zainteresowanymi podmiotami, dążąc do tworzenia konkurencyjnych rynków, zapewnienia odporności systemu, projektowania wydajnej infrastruktury i inwestowania w innowacyjne systemy informatyczne.

Informacje o SDAC:
Rynek Dnia Następnego SDAC umożliwia alokację ograniczonych transgranicznych zdolności przesyłowych w najbardziej efektywny sposób, łącząc hurtowe rynki energii elektrycznej z różnych regionów za pomocą wspólnego algorytmu, przy jednoczesnym uwzględnieniu ograniczeń w przesyle transgranicznym, co pozwala na maksymalizację dobrobytu społecznego.

Celem SDAC jest stworzenie jednolitego ogólnoeuropejskiego rynku dnia następnego energii elektrycznej, łączącego różne obszary. Zintegrowany Rynek Dnia Następnego oznacza wzrost całkowitej efektywności obrotów na rynku poprzez promowanie skutecznej konkurencji, zwiększenie płynności i umożliwienie bardziej efektywnego wykorzystania aktywów wytwórczych w całej Europie.

Dodatkowe informacje na temat SDAC można znaleźć na stronach: 
http://www.nemo-committee.eu/sdac  
https://www.entsoe.eu/network_codes/cacm/implementation/sdac/ 

Informacje o SIDC:
Rozwiązanie SIDC opiera się na wspólnym systemie informatycznym, posiadającym jedną, wspólną książkę zleceń (Shared Order Book), moduł zarządzania zdolnościami (Capacity Management Module) oraz moduł przesyłowy (Shipping Module). Umożliwia ono kojarzenie zleceń wprowadzanych przez uczestników rynku w systemie ciągłym w jednej strefie ze zleceniami złożonymi w analogiczny sposób przez uczestników rynku w dowolnej innej strefie w zasięgu projektu, o ile tylko dostępne są zdolności przesyłowe. Rozwiązanie dla rynku intraday umożliwia zarówno alokację explicit (tam, gdzie zostało to zatwierdzone przez właściwe krajowe organy regulacyjne), jak i notowania ciągłe na zasadzie implicit. Jest to zbieżne z docelowym modelem UE dla zintegrowanego rynku dnia bieżącego.

Połączenie rynków dnia bieżącego o zasięgu ogólnoeuropejskim stanowi kluczowy element tworzenia europejskiego wewnętrznego rynku energii. Przy rosnącym udziale wytwarzania nieciągłego w europejskiej strukturze produkcji energii połączenie rynków dnia bieżącego poprzez umożliwienie obrotu transgranicznego nabiera coraz większego znaczenia jako narzędzia używanego przez uczestników rynku do bilansowania swoich pozycji. Celem inicjatywy SIDC jest podniesienie ogólnej efektywności obrotu na rynkach dnia bieżącego.

Dodatkowe informacje na temat SIDC można znaleźć na stronach: 
http://www.nemo-committee.eu/sidc
https://www.entsoe.eu/network_codes/cacm/implementation/sidc/

Treść oryginalnego komunikatu dostępna jest pod linkiem.